Oszustwo na portalu ogłoszeniowym dziś najczęściej zaczyna się od linku, nie od samej rozmowy o cenie — oszust przenosi kontakt na komunikator i przysyła stronę podszywającą się pod płatność albo kuriera. Żaden prawdziwy portal ogłoszeniowy ani firma kurierska nigdy nie prosi o podanie danych karty płatniczej po to, żeby komuś wpłacić pieniądze — taki link zawsze prowadzi do wyłudzenia. Jeśli dane karty albo login do bankowości już trafiły do oszusta, kolejność działań w pierwszych minutach opisujemy w dalszej części tekstu; jeśli szukasz sposobu, jak rozpoznać oszustwo, zanim do niego dojdzie — zacznij od sekcji niżej.
Najczęstszy dziś schemat: fałszywy link do „odbioru płatności” albo „dopłaty do przesyłki”
Sprzedający wystawia ogłoszenie, a po kilku minutach albo godzinach zgłasza się „kupujący”, który chce przedmiot bez oglądania, z wysyłką kurierską. Rozmowa szybko przenosi się z czatu portalu na WhatsApp, Messenger albo SMS. Tam pojawia się link — rzekomo do wygenerowania etykiety przesyłki, do „odbioru pieniędzy za towar” albo do dopłaty kilku złotych różnicy w koszcie kuriera. Strona pod linkiem wygląda jak portal ogłoszeniowy, firma kurierska albo strona banku, ale nią nie jest.
Formularz na fałszywej stronie prosi o numer karty, datę ważności i kod CVV, a czasem w kolejnym kroku o login i hasło do bankowości oraz PESEL. Na koniec ofiara dostaje prawdziwy SMS z banku z kodem — w rzeczywistości to kod potwierdzający dodanie karty do cudzego telefonu (Google Pay albo Apple Pay) albo autoryzację przelewu, nie „odbiór pieniędzy”. Po jego wpisaniu oszust zaczyna operacje na koncie ofiary.
Zasada, która rozstrzyga większość przypadków: dane karty płatniczej służą do płacenia, nigdy do odbierania pieniędzy. Sprzedający nie musi nigdzie podawać numeru karty, żeby dostać zapłatę za swój towar — wystarczy numer konta bankowego przekazany bezpośrednio w rozmowie albo wbudowana usługa płatności portalu. Jeśli ktoś twierdzi inaczej, to oszustwo, niezależnie od tego, jak wiarygodnie wygląda strona czy komunikat.
Oszustwo na sprzedającego — jak wygląda
To wariant opisany wyżej: oszust udaje kupującego, deklaruje chęć zakupu z wysyłką i przysyła fałszywy link „do odbioru zapłaty” albo do potwierdzenia nadania przesyłki. Ofiarą jest tu osoba, która ma dostać pieniądze — traci je mimo to, bo podaje dane karty na fałszywej stronie. Sygnałem jest już samo to, że ktokolwiek prosi sprzedającego o dane karty płatniczej — do sprzedania rzeczy nie jest to nigdy potrzebne.
Oszustwo na kupującego — jak wygląda
Mechanizm jest odwrotny. Oszust wystawia atrakcyjne, wyraźnie tanie ogłoszenie — czasem kopiując zdjęcia i opis z prawdziwej, aktywnej oferty — i żąda przedpłaty na konto prywatne przed wysyłką, zamiast skorzystać z płatności wbudowanej w portal. Po zaksięgowaniu przelewu przestaje odpowiadać, blokuje kupującego albo przysyła zmyślony numer przesyłki, którego kurier nigdy nie potwierdzi. Częsty wariant dodatkowy: już po opłaceniu zamówienia pojawia się prośba o „dopłatę” do rzekomej odprawy celnej czy droższego kuriera, pod groźbą anulowania przesyłki.
Sygnały ostrzegawcze
- Presja czasu — „biorę teraz albo sprzedaję komuś innemu”, „paczka czeka tylko do wieczora”. Ten sam mechanizm pośpiechu wykorzystują oszuści w rozmowach telefonicznych, opisanym w poradniku jak rozpoznać oszustwo na wnuczka.
- Prośba o kontakt poza portalem — przejście na WhatsApp, Messenger albo SMS zaraz po pierwszej wiadomości, zanim padnie jakiekolwiek pytanie o towar.
- Cena wyraźnie poniżej rynkowej — dla tego samego modelu w podobnym stanie w innych ogłoszeniach.
- Konto założone niedawno, bez historii ocen, bez wcześniejszych transakcji albo z zerową liczbą innych wystawionych ogłoszeń.
- Prośba o przedpłatę na konto prywatne zamiast płatności i wysyłki wbudowanej w portal.
- Unikanie rozmowy telefonicznej i odbioru osobistego, mimo że przedmiot i lokalizacja by na to pozwalały.
Jak sprawdzić sprzedającego i ogłoszenie przed zakupem
- Sprawdź datę założenia konta, liczbę ocen i wcześniejszych transakcji sprzedającego — widoczne na jego profilu.
- Poproś o dodatkowe zdjęcie przedmiotu z kartką z aktualną datą — kopiowane ogłoszenia rzadko mają taką możliwość.
- Wyszukaj zdjęcie z ogłoszenia w wyszukiwarce grafiki — ten sam obraz pod różnymi ogłoszeniami to sygnał kopii.
- Zadzwoń, zamiast pisać wyłącznie na czacie — żywa rozmowa trudniej się fałszuje niż wiadomość tekstowa.
- Korzystaj z płatności i wysyłki wbudowanej w portal zamiast przelewu na konto prywatne — to portal, nie sprzedający, pośredniczy wtedy w transakcji.
- Przy większych kwotach rozważ odbiór osobisty za gotówkę zamiast przedpłaty.
Dane karty albo dane logowania trafiły do oszusta — co zrobić w pierwszych minutach
Kolejność ma znaczenie: im szybciej zablokujesz kartę i zgłosisz sprawę w banku, tym mniejsze ryzyko dalszych transakcji.
| Krok | Co zrobić |
|---|---|
| 1 | Zadzwoń pod numer 828 828 828 — całodobowy System Zastrzegania Kart Związku Banków Polskich. Po podaniu nazwy banku system łączy z jego infolinią, gdzie zablokujesz kartę. |
| 2 | Zgłoś w banku (na tej samej rozmowie albo przez aplikację), że doszło do nieautoryzowanej transakcji lub wyłudzenia danych karty. Zapisz datę, godzinę i numer zgłoszenia. |
| 3 | Zmień hasło do bankowości elektronicznej i do każdego serwisu, w którym użyłeś tego samego hasła co przy wyłudzeniu — zwłaszcza pocztę. Zasady doboru i przechowywania haseł opisujemy w poradniku higiena cyfrowa. |
| 4 | Zastrzeż numer PESEL przez aplikację mObywatel albo stronę gov.pl — działa od razu, także w nocy i w weekend, i chroni przed zaciągnięciem kredytu lub pożyczki na twoje dane. Krok po kroku opisuje to poradnik zastrzeżenie numeru PESEL. |
| 5 | Zrób zrzuty ekranu całej rozmowy z oszustem i fałszywej strony, zanim znikną — to dowód potrzebny w zgłoszeniu na policji i w reklamacji do banku. |
Jeśli 828 828 828 z jakiegoś powodu nie połączy (np. brak zasięgu za granicą), zadzwoń wprost na infolinię swojego banku, podaną na jego stronie albo na odwrocie karty.
Jak i gdzie zgłosić oszustwo
Poza blokadą karty warto zgłosić sprawę w czterech miejscach, niezależnie od siebie:
- Portal ogłoszeniowy — pod ogłoszeniem, profilem albo wiadomością jest opcja „Zgłoś naruszenie”. Podaj numer konta oszusta i wklej treść rozmowy — ułatwia to blokadę konta i ostrzeżenie innych.
- Policja — zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 286 Kodeksu karnego (oszustwo) złóż na komisariacie, pisemnie albo ustnie do protokołu. Ściganie jest z urzędu, więc samo zgłoszenie wystarczy. Dołącz zrzuty ekranu, dane konta oszusta i potwierdzenie przelewu.
- CERT Polska — zgłoś fałszywą stronę przez formularz na incydent.cert.pl, a podejrzany SMS prześlij bezpłatnie na numer 8080. To nie odzyska pieniędzy, ale wpisuje fałszywą stronę na listę ostrzeżeń i chroni kolejne osoby.
- Bank — złóż pisemną reklamację nieautoryzowanej transakcji. Z ustawy o usługach płatniczych masz na to 13 miesięcy, a to bank musi wykazać, że transakcję autoryzowałeś świadomie, nie odwrotnie.
Czy da się odzyskać pieniądze
Zależy przede wszystkim od tego, jaką drogą pieniądze wyszły z konta, i jak szybko zgłosisz sprawę — bez obietnic w żadną stronę.
Przy nieautoryzowanej transakcji kartą (dane karty wyłudzone i użyte bez twojej wiedzy) bank ma obowiązek zwrócić środki do końca następnego dnia roboczego po zgłoszeniu, o ile nie działałeś umyślnie albo rażąco niedbale — a to bank musi to wykazać, nie ty. Osobno, przy zwykłej płatności kartą za towar, który nigdy nie przyszedł, działa procedura chargeback organizacji płatniczych (Visa, Mastercard) — zwykle do 120 dni kalendarzowych na zgłoszenie reklamacji w banku, licząc od transakcji albo od dnia, w którym towar miał dotrzeć.
Przelew albo BLIK wysłany bezpośrednio na konto oszusta jest dużo trudniejszy do odzyskania — jeśli pieniądze zostały już wypłacone albo przelane dalej, zanim zgłosisz sprawę, szanse na zwrot spadają z każdą godziną. Bank może zablokować środki na koncie odbiorcy, jeśli jeszcze tam są, ale nie ma prawnego obowiązku automatycznego zwrotu takiej transakcji, bo formalnie sam ją zlecił właściciel konta. Czas między przelewem a zgłoszeniem w banku ma tu większe znaczenie niż cokolwiek innego.
Czego nie zrobi stowarzyszenie Pax et Bonum
Ten poradnik pokazuje mechanizmy oszustw i kolejność działań, ale stowarzyszenie „Pax et Bonum” nie prowadzi spraw czytelników, nie kontaktuje się w niczyim imieniu z bankiem, portalem czy policją i nie odzyskuje pieniędzy. Nie udzielamy też porad prawnych dopasowanych do konkretnej sytuacji — przy sporze z bankiem o zwrot środków albo przy sprawie karnej właściwym adresem jest rzecznik finansowy, radca prawny lub adwokat, albo bezpłatny powiatowy punkt nieodpłatnej pomocy prawnej.
Ten poradnik opisuje mechanizmy oszustw na portalach ogłoszeniowych i procedury zgłaszania ich według stanu na wrzesień 2026. Zasady dotyczące reklamacji nieautoryzowanych transakcji i terminów bankowych mogą się różnić w szczegółach między bankami, dlatego w razie wątpliwości sprawdź aktualne informacje na stronie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: finanse.uokik.gov.pl.
Co robi stowarzyszenie Pax et Bonum
Stowarzyszenie „Pax et Bonum” z Jeleniej Góry przygotowuje się do uruchomienia pomocy w kompetencjach cyfrowych dla seniorów — spotkań, na których krok po kroku pokazujemy, jak rozpoznać fałszywą stronę czy wiadomość, zanim ktoś straci pieniądze. Ten obszar dopiero startuje, więc na razie działamy przez poradniki takie jak ten.
Poradniki i przyszłe spotkania finansujemy ze zbiórek i darowizn, bez stałego budżetu. Kto chce wesprzeć ten kierunek, może to zrobić przez zbiórkę: zrzutka.pl/k3y2kz.
Pytania i sugestie dotyczące tego poradnika: marcin.roszak@paxetbonum.org.pl.
