Zasiłek z ZUS nie przychodzi sam — do każdego trzeba złożyć wniosek, a większość z nich można złożyć przez internet, z konta w eZUS. Najczęściej mylona jest jedna rzecz: zwolnienie lekarskie i wniosek o zasiłek to dwa różne dokumenty. Ten poradnik pokazuje, który formularz dotyczy której sytuacji, gdzie go znaleźć w portalu i jakich terminów nie wolno przegapić.
Który zasiłek, taki formularz
| Sytuacja | Formularz |
|---|---|
| Choroba po zakończeniu zatrudnienia | ZAS-53 plus oświadczenie Z-10 |
| Opieka nad chorym dzieckiem | Z-15A |
| Opieka nad innym chorym członkiem rodziny | Z-15B |
| Pokrycie kosztów pogrzebu | Z-12 |
Wszystkie te wnioski składa się przez eZUS: po zalogowaniu wchodzi się do katalogu usług, wybiera złożenie odpowiedniego dokumentu, wypełnia formularz elektroniczny i wskazuje, w jakiej formie ma przyjść odpowiedź.
Zasiłek chorobowy po zakończeniu pracy
Dopóki trwa zatrudnienie, zasiłkiem zajmuje się pracodawca albo ZUS na podstawie samego zwolnienia — nic dodatkowego składać nie trzeba. Sytuacja zmienia się, gdy choroba zaczyna się po ustaniu ubezpieczenia: wtedy nie ma już pracodawcy, który by cokolwiek wypłacił, i trzeba wystąpić do ZUS samodzielnie.
Potrzebne są dwa dokumenty. ZAS-53 to wniosek o zasiłek chorobowy — złożony przez portal, traktowany jest jako wniosek o świadczenie. Z-10 to oświadczenie wymagane dodatkowo właśnie przy zasiłku za okres po ustaniu ubezpieczenia; bez niego wniosek jest niekompletny i sprawa stoi.
Samo zwolnienie lekarskie trafia do ZUS elektronicznie od lekarza, więc nie trzeba go dołączać ani skanować.
Zasiłek opiekuńczy — dwa różne wnioski
Opieka nad dzieckiem i opieka nad dorosłym członkiem rodziny to dwa osobne formularze i nie da się ich zamienić:
- Z-15A — wniosek o zasiłek opiekuńczy z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem;
- Z-15B — wniosek o zasiłek opiekuńczy z powodu sprawowania opieki nad innym chorym członkiem rodziny.
Drugi z nich dotyczy sytuacji, o której mało kto wie: opieki nad chorym małżonkiem, rodzicem, teściem, dziadkiem, wnukiem albo rodzeństwem, jeśli w czasie opieki mieszkacie razem. To ten wniosek składa dorosła córka, która bierze wolne, bo matka wróciła ze szpitala.
Do zasiłku opiekuńczego potrzebne jest zwolnienie lekarskie wystawione na opiekę — lekarz wskazuje w nim osobę, nad którą sprawowana jest opieka. Zwolnienie idzie do ZUS elektronicznie, wniosek składa się osobno.
Zasiłek pogrzebowy — kwota wzrosła
Od 1 stycznia 2026 roku zasiłek pogrzebowy wynosi 7000 zł. Wcześniej, do końca 2025 roku, było to 4000 zł i kwota ta nie zmieniała się przez kilkanaście lat. Od 1 marca 2026 roku świadczenie podlega waloryzacji, jeśli inflacja w poprzednim roku przekroczyła 5 procent.
Zasiłek dostaje ten, kto zapłacił za pogrzeb — członek rodziny, ale też osoba spoza rodziny albo instytucja, jeśli to ona poniosła koszty. Warunek dotyczy osoby zmarłej: musiała być ubezpieczona w ZUS, pobierać emeryturę lub rentę albo spełniać warunki do jej uzyskania.
Termin jest nieprzekraczalny: dokumenty trzeba złożyć w ciągu 12 miesięcy od dnia śmierci. Po tym czasie roszczenie się przedawnia i zasiłku nie będzie. Wyjątek dotyczy sytuacji, w których dotrzymanie terminu było niemożliwe z przyczyn całkowicie niezależnych od wnioskodawcy — na przykład późniejszego odnalezienia albo zidentyfikowania ciała. Wtedy 12 miesięcy liczy się od dnia pogrzebu.
Do wniosku Z-12 dołącza się:
- odpis skrócony aktu zgonu;
- rachunki potwierdzające poniesione koszty pogrzebu — także dokumenty z kościoła dotyczące ceremonii;
- dokument potwierdzający pokrewieństwo ze zmarłym, jeśli wniosek składa ktoś z rodziny;
- zaświadczenie płatnika składek o objęciu ubezpieczeniem — gdy jest wymagane.
Jeśli rachunki są w oryginale w innym urzędzie albo u innej instytucji, przyjmowane są kopie potwierdzone przez bank za zgodność z oryginałem.
Jak złożyć wniosek krok po kroku
| Krok | Co zrobić |
|---|---|
| 1 | Zaloguj się do eZUS na zus.pl — profilem zaufanym, przez bank albo loginem i hasłem. |
| 2 | Sprawdź, czy jesteś w panelu ubezpieczonego (a nie płatnika, jeśli prowadzisz firmę). |
| 3 | Wejdź do katalogu usług i wybierz złożenie właściwego dokumentu: ZAS-53, Z-15A, Z-15B albo Z-12. |
| 4 | Wypełnij formularz elektroniczny. Numer rachunku bankowego przygotuj wcześniej. |
| 5 | Wskaż, jak chcesz odbierać korespondencję w tej sprawie — elektronicznie przez portal albo papierowo. |
| 6 | Wyślij. Wniosek zostaje w historii konta z datą złożenia. |
Czego nie załatwisz przez internet
Jedno ograniczenie dotyczy wszystkich zasiłków: dokumenty dołączane do wniosku często trzeba złożyć w oryginale — w placówce ZUS albo pocztą. Dotyczy to zwłaszcza aktów stanu cywilnego i rachunków przy zasiłku pogrzebowym. Skan wysłany przez portal nie zastępuje oryginału.
Wniosek i tak warto złożyć elektronicznie, bo liczy się data jego złożenia, a nie data dostarczenia załączników. Dokumenty można donieść później.
Najczęstsze pomyłki
- Czekanie na zasiłek po samym zwolnieniu lekarskim. Po ustaniu zatrudnienia zwolnienie niczego nie uruchamia — bez ZAS-53 i Z-10 nikt pieniędzy nie wypłaci.
- Złożenie Z-15A zamiast Z-15B. Opieka nad dorosłym członkiem rodziny to inny formularz niż opieka nad dzieckiem.
- Zgubione rachunki za pogrzeb. Bez nich nie ma z czego wyliczyć zasiłku. Warto je zebrać w jednym miejscu od razu, zanim minie kilka tygodni.
- Zwłoka przy zasiłku pogrzebowym. Dwanaście miesięcy mija szybciej, niż się wydaje, a przedawnienia nie da się cofnąć.
Kiedy iść do placówki
Do okienka warto pójść przy zasiłku pogrzebowym, jeśli sprawa jest niestandardowa: koszty pokryło kilka osób, pogrzeb opłaciła instytucja, zmarły pracował za granicą albo brakuje dokumentów potwierdzających ubezpieczenie. Pracownik ZUS powie od razu, co jest potrzebne, zamiast korespondencyjnej wymiany pism ciągnącej się tygodniami.
Pomoc przy wniosku
Jeśli trzeba przejść przez logowanie albo przez sam formularz, pomożemy krok po kroku. Napisz na marcin.roszak@paxetbonum.org.pl, umówimy termin. Pomagamy przy obsłudze systemu — o tym, czy zasiłek przysługuje i w jakiej wysokości, decyduje ZUS.
