Zastrzeżenie numeru PESEL to bezpłatna blokada, która sprawia, że nikt nie weźmie kredytu ani pożyczki na twoje dane. Włączysz ją w aplikacji mObywatel, na stronie gov.pl albo w urzędzie gminy. Zastrzeżenie zdejmuje się i zakłada z powrotem w każdej chwili, więc nie traci się przez nie dostępu do własnych spraw.
Przed czym chroni zastrzeżenie
Oszustwo wygląda zwykle tak: ktoś zdobywa twoje imię, nazwisko i numer PESEL — z wykradzionej bazy, ze zdjęcia dowodu wysłanego kiedyś przez internet, z dokumentu wyrzuconego do śmieci — i bierze na te dane pożyczkę przez internet albo telefon na abonament. Rachunek przychodzi do ciebie, często po miesiącach, razem z wezwaniem do zapłaty. Odkręcanie tego trwa i kosztuje nerwów.
Gdy PESEL jest zastrzeżony, bank ani firma pożyczkowa nie mogą udzielić kredytu. Sprawdzenie rejestru zastrzeżeń jest dla nich obowiązkowe, a umowa zawarta mimo zastrzeżenia jest dla ciebie niewiążąca — instytucja nie może dochodzić od ciebie spłaty. Blokada obejmuje też zawarcie umowy o kredyt, pożyczkę, otwarcie rachunku bankowego, umowę na telefon oraz sprzedaż nieruchomości u notariusza.
Zastrzeżenie nie chroni przed wszystkim. Nie zablokuje płatności kartą, przelewów z twojego konta ani zakupów na raty w sklepie, jeśli sprzedawca nie sprawdza rejestru. Nie cofnie też zobowiązań zaciągniętych wcześniej.
Jak zastrzec PESEL w telefonie
Najprościej idzie w aplikacji mObywatel. Otwórz aplikację, wejdź w usługi i wybierz zastrzeżenie numeru PESEL. Aplikacja pokaże, jaki jest obecny status. Naciskasz przycisk zastrzeżenia i potwierdzasz. Zmiana działa od razu, a w historii zostaje wpis z datą i godziną.
Jeśli nie masz aplikacji, wejdź na gov.pl i wyszukaj usługę zastrzeżenia numeru PESEL. Zalogujesz się profilem zaufanym, bankowością internetową albo e-dowodem. Ekran wygląda inaczej niż w telefonie, ale kroki są te same.
Jak zastrzec PESEL bez komputera i bez smartfona
Idź do dowolnego urzędu gminy albo miasta — nie musi to być urząd właściwy dla twojego adresu. Weź dowód osobisty. Urzędnik przyjmie wniosek i zastrzeże numer od ręki. Usługa jest bezpłatna.
Zastrzeżenia można też dokonać w banku i na poczcie, o ile dana placówka taką obsługę prowadzi. Zadzwoń wcześniej albo zapytaj przy okienku, zamiast jechać na darmo.
Jak cofnąć zastrzeżenie, gdy potrzebujesz kredytu
Zastrzeżenie nie jest jednorazową decyzją na zawsze. Przed wizytą w banku wchodzisz w mObywatela albo na gov.pl i cofasz je. Od tego momentu można podpisać umowę. Po załatwieniu sprawy włączasz zastrzeżenie z powrotem.
W aplikacji da się ustawić cofnięcie czasowe: wybierasz konkretny termin, a po jego upływie blokada wraca sama. To wygodne, jeśli obawiasz się, że zapomnisz ją przywrócić. Osoby, które zastrzegły PESEL w urzędzie, cofają je również w urzędzie — z tym że cofnięcie zaczyna działać dopiero następnego dnia, więc do banku nie da się iść tego samego popołudnia.
Kto powinien zastrzec numer w pierwszej kolejności
Każdy, kto nie planuje brać kredytu w najbliższym czasie, a więc przede wszystkim emeryci i renciści. Blokada nic nie kosztuje i nie utrudnia codziennych spraw: świadczenia przychodzą normalnie, lekarz wystawi receptę, urząd załatwi wniosek.
Pilnie powinny to zrobić osoby, które zgubiły dowód osobisty, padły ofiarą kradzieży dokumentów albo wysłały komuś zdjęcie dowodu — na przykład przy wynajmie mieszkania czy rzekomej weryfikacji konta. Zastrzeżenie PESEL to co innego niż unieważnienie dowodu; jedno nie zastępuje drugiego, zrób oba.
Najczęstsze pytania
- Czy stracę dostęp do swoich pieniędzy? Nie. Zastrzeżenie dotyczy zawierania nowych umów, nie korzystania z konta, które już masz.
- Czy emerytura przyjdzie normalnie? Tak. ZUS wypłaca świadczenia niezależnie od zastrzeżenia.
- Czy muszę pamiętać o przedłużaniu? Nie. Zastrzeżenie obowiązuje, dopóki sam go nie cofniesz.
- Czy ktoś inny może zastrzec mój PESEL? Nie, poza pełnomocnikiem i opiekunem prawnym. Wniosek składa się osobiście albo po zalogowaniu na własne konto.
- Co, jeśli kredyt już został wzięty na moje dane? Zgłoś sprawę na policję i powiadom instytucję, która udzieliła kredytu. Zastrzeżenie działa na przyszłość, nie wstecz.
Ten tekst ma charakter informacyjny i opisuje stan na wrzesień 2026. Wygląd aplikacji mObywatel, zakres usługi i lista miejsc przyjmujących wnioski mogą się zmieniać. W razie wątpliwości sprawdź aktualne informacje na gov.pl albo zapytaj w urzędzie gminy.
Co robimy w tym obszarze
Jeleniogórskie Stowarzyszenie „Pax et Bonum” przygotowuje pomoc dla seniorów w codziennych sprawach cyfrowych — od zastrzeżenia numeru PESEL po założenie profilu zaufanego i korzystanie z Internetowego Konta Pacjenta. Planujemy spotkania, na których ktoś usiądzie obok i przejdzie z tobą przez te kroki na twoim własnym telefonie.
Ten obszar dopiero uruchamiamy i finansujemy go ze zbiórek i darowizn. Jeśli chcesz go wesprzeć: zrzutka.pl/k3y2kz.
Pytania: marcin.roszak@paxetbonum.org.pl.