Wsparcie kobiet w ciąży i młodych matek to jeden z priorytetów Jeleniogórskiego Stowarzyszenia Pax et Bonum. Dlatego chcemy przypominać, jak ogromne znaczenie ma okres prenatalny – czas, w którym dziecko nie tylko rośnie fizycznie, ale także intensywnie odbiera bodźce ze świata zewnętrznego.
Jak podkreślają Simone Davies i Junnifa Uzodike w książce „Montessori od narodzin”, dziecko „wchłania” rzeczywistość już od pierwszych tygodni życia płodowego. Choć jeszcze niewidoczne dla świata, jest aktywnym uczestnikiem relacji z matką i otoczeniem.
Dziecko w brzuchu mamy – aktywny odbiorca bodźców
W życiu płodowym do rozwijającego się dziecka dociera wiele sygnałów: dotyk, ruch, dźwięki, zapachy i smaki. Płód nie jest bierny – reaguje na to, co się wokół niego dzieje, a jego zmysły dojrzewają stopniowo, każdy w swoim tempie.
To właśnie dlatego dobrostan emocjonalny kobiety w ciąży, jej spokój, poczucie bezpieczeństwa i wsparcie społeczne mają tak duże znaczenie. Ciało matki jest pierwszym „środowiskiem wychowawczym” dziecka.
Jakie bodźce odbiera dziecko w okresie prenatalnym?
Dotyk
Już około 5.–6. tygodnia ciąży okolice ust i nosa stają się wrażliwe na dotyk. W 12. tygodniu niemal całe ciało dziecka reaguje na bodźce dotykowe. To jeden z pierwszych zmysłów, który buduje poczucie bezpieczeństwa.
Równowaga i ruch (zmysł przedsionkowy)
Około 10. tygodnia ciąży dziecko zaczyna poruszać się w odpowiedzi na bodźce wewnętrzne. Ruch matki, zmiana pozycji ciała czy spokojne kołysanie wpływają na rozwój orientacji w ciele i przestrzeni.
Węch
Około 28. tygodnia płód zaczyna odbierać zapachy – m.in. poprzez substancje zawarte w płynie owodniowym, które są związane z dietą matki.
Smak
Dziecko doświadcza smaków poprzez płyn owodniowy. Badania wskazują, że już około 21. tygodnia ciąży płód reaguje na różnice smakowe, co może mieć wpływ na późniejsze preferencje żywieniowe.
Wzrok
Od około 32. tygodnia impulsy nerwowe pozwalają dziecku rozróżniać światło i ciemność. Po narodzinach wzrok jest jeszcze bardzo niedojrzały – noworodek najlepiej widzi z odległości około 30 cm, czyli dokładnie tyle, ile dzieli go od twarzy mamy podczas karmienia.
Słuch
Około 23. tygodnia ciąży dziecko zaczyna odbierać dźwięki z zewnątrz: głos matki, śpiew, muzykę. To jeden z najważniejszych kanałów budowania więzi jeszcze przed narodzinami. Po 30. tygodniu ciąży i w pierwszych miesiącach życia dziecko jest szczególnie wrażliwe na nadmierny, przewlekły hałas.
Co to oznacza dla kobiet w ciąży i młodych mam?
Świadomość prenatalnego rozwoju zmysłów przypomina nam, że:
- spokój, czułość i uważność mają realne znaczenie biologiczne,
- głos mamy, jej emocje i rytm dnia budują pierwsze doświadczenia dziecka,
- wsparcie społeczne dla kobiety w ciąży jest jednocześnie wsparciem dla dziecka.
W Stowarzyszeniu Pax et Bonum wierzymy, że troska o matkę jest troską o nowe życie – od samego początku.
Źródła
- Davies S., Uzodike J., Montessori od narodzin, Wydawnictwo Natuli
- Piontelli A., Od płodu do dziecka
- Brazelton T.B., Greenspan S.I., Najważniejsze potrzeby dziecka